Artykuły :: Zniesienie współwłasności nieruchomości :: Legalist.pl
Artykuły
Zniesienie współwłasności nieruchomości

Własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom. Taką instytucję określaną mianem współwłasności przewiduje w art. 195 Kodeksu cywilnego. W wielu przypadkach współwłasność uniemożliwia pełne korzystanie z jednej rzeczy kilku osobom jednocześnie. Na tle wykonywania współwłasności jednej rzeczy może powstać spór pomiędzy współwłaścicielami. Wtedy właściwym rozwiązaniem staje się zniesienie stanu współwłasności.

Zniesienia współwłasności może żądać każdy ze współwłaścicieli a prawo to nie ulega przedawnieniu, więc można z nim wystąpić w każdym czasie i w każdych okolicznościach.

Współwłasność jednej rzeczy może mieć postać współwłasności łącznej lub w częściach ułamkowych.

Współwłasność w częściach ułamkowych przyznaje każdemu ze współwłaścicieli udział we wspólnym prawie, który określony jest ułamkiem. Charakteryzuje się ona m. in. tym, że:

- każdy ze współwłaścicieli może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli,

- udział we współwłasności ułamkowej może być przedmiotem nie tylko obrotu, ale również przedmiotem egzekucji, może być na nim też ustanowiona hipoteka.

Zniesienie współwłasności zgodnie z żądaniem powinno nastąpić przez podział rzeczy wspólnej chyba, że podział byłby sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo że pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości.

W przypadku współwłasności w częściach ułamkowych zasadą jest, że każdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności. Współwłasność nieruchomości może zostać zniesiona poprzez zawarcie umowy cywilnoprawnej wszystkich współwłaścicieli albo przez sąd w postępowaniu nieprocesowym.

Istnieją trzy sposoby zniesienia współwłasności nieruchomości:

- podział fizyczny,

- przyznanie nieruchomości jednemu lub kilku współwłaścicielom z obowiązkiem spłaty na rzecz pozostałych,

- sprzedaż nieruchomości stosownie do przepisów Kodeksu postępowania cywilnego.

W sytuacji gdy żaden ze współwłaścicieli nie chce lub nie może przejąć nieruchomości na wyłączną własność a nieruchomość nie da się podzielić fizycznie, sąd orzeknie o jej sprzedaży stosownie do przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Taki podział jest najmniej korzystny dla współwłaścicieli, gdyż sprzedaży dokonuje komornik, który pobierze dodatkowe koszty.

Zniesienie współwłasności jest niedopuszczalne, jeżeli współwłasność ma charakter przymusowy. Wówczas trwanie współwłasności konieczne jest przez cały czas istnienia stosunku prawnego będącego jej podstawą. Dodatkowo współwłasność nie może zostać zniesiona gdy została wyłączona przez czynność prawną. Wyłączenie to nie może trwać dłużej niż pięć lat, jednak w ostatnim roku przed upływem zastrzeżonego terminu dopuszczalne jest jego przedłużenie na dalsze pięć lat. Przedłużenie to może być ponowione. W tych przypadkach współwłaściciele nie mogą domagać się zniesienia współwłasności.

Sprawy o zniesienie współwłasności nieruchomości rozpoznaje sąd rejonowy (jako sąd I instancji) właściwy z uwagi na miejsce położenia nieruchomości.

Sprawa taka toczy się w postępowaniu nieprocesowym a jej uczestnikami są wszyscy żyjący współwłaściciele.

W przypadku zgodnego wniosku uczestników o zniesienie współwłasności nieruchomości wpis sądowy wynosi 300 zł, w pozostałych przypadkach wynosi on 1000 zł.

Warunkiem wszczęcia postępowania przed sądem celem zniesienia współwłasności nieruchomości jest złożenie wniosku, w którym należy dokładnie określić rzecz mającą ulec podziałowi oraz przedstawić dowody prawa własności. W przypadku nieruchomości wymagane będzie więc załączenie odpisu aktualnego z księgi wieczystej prowadzonej przez sąd. Wniosek taki musi czynić zadość wymaganiom formalnym, określonym w przepisach o pozwie, z tą różnicą, że zamiast pozwanego należy wskazać zainteresowanych w sprawie uczestników.

Rozstrzygnięciem, które może zapaść przed sądem w postępowaniu o zniesienie współwłasności, jest postanowienie zarządzające sprzedaż nieruchomości należącej do współwłaścicieli, w którym sąd orzeknie o wzajemnych roszczeniach współwłaścicieli, bądź tylko zarządzi sprzedaż, odkładając rozstrzygnięcie o wzajemnych roszczeniach współwłaścicieli oraz o podziale sumy uzyskanej ze sprzedaży do czasu jej przeprowadzenia.

 

Podstawa prawna:

- Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r., nr 16, poz. 93 ze zm.)