|
Władza rodzicielska
Władza rodzicielska przysługuje zgodnie z art. 92 Ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (dalej KRO) obojgu rodzicom. Dziecko pozostaje pod władzą rodzicielską aż do osiągnięcia pełnoletniości. Wykonywanie władzy rodzicielskiej oznacza wykonywanie obowiązków dzięki którym dziecko będzie wychowywane w sposób zapewniający mu prawidłowy rozwój. Zgodnie z art. 95 §1 KRO władza rodzicielska to nie tylko prawo, ale również obowiązek do sprawowania pieczy na dzieckiem, jego majątkiem oraz do wychowania dziecka z poszanowaniem jego godności i praw. Poprzez sprawowanie pieczy nad dzieckiem należy rozumieć min. rozwój duchowy oraz fizyczny, przygotowanie do życia w społeczeństwie, sprawowanie pieczy nad majątkiem dziecka. Jak wcześniej wspomniano, w związku z tym, iż władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom to każde z nich jest uprawnione i zobowiązane do jej wykonywania. W sytuacji kiedy rodzice nie mogą dojść do porozumienia o istotnych sprawach rozstrzyga sąd opiekuńczy kierując się dobrem dziecka. Należy zaznaczyć, że jeżeli oboje rodziców posiada pełną władzę rodzicielską to każde z nich jest uprawnione do samodzielnego działania jako przedstawiciel ustawowy dziecka, z zastrzeżeniem wyjątków określonych w KRO. W przypadku gdy rodzice dziecka żyją w rozłączeniu sąd może określić sposób wykonywania władzy rodzicielskiej. Co do zasady powierzenie władzy rodzicielskiej tylko ojcu bądź tylko matce następuje w przypadku rozwodu (Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 1 lutego 2000 r., sygnatura III CKN 1148/98). Sąd podejmuje decyzję kierując się przede wszystkim dobrem dziecka. Dowodami w takiej rozprawie mogą być między innymi opinie Rodzinnych Ośrodków Diagnostyczno – Konsultacyjnych oraz opinie biegłych. Należy zaznaczyć, że co do zasady, nawet w przypadku ograniczenia władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, sąd określa zakres praw i obowiązków drugiego rodzica. Sąd może między innymi powierzyć osobie, której ograniczył prawa rodzicielskie, prawo do współdecydowania w sprawach wykształcenia czy zawodu dziecka, sposobem organizowania wypoczynku zimowego i letniego oraz ewentualnymi zmianami miejsca jego pobytu. Sąd opiekuńczy sprawuje również pieczę nad dobrem dziecka. Zagrożeniem dobra dziecka jest np. zagrożenie jego prawidłowego rozwoju psychofizycznego. W przypadku gdy dobro dziecka jest zagrożone sąd zgodnie z art. 109 §2 ust.1 może zobowiązać rodziców oraz małoletniego do danego postępowania lub skierować rodziców do placówek albo specjalistów prowadzących terapię rodzinną, zajmujących się poradnictwem lub świadczących rodzinie inną stosowną pomoc z jednoczesnym wskazaniem sposobu kontroli wykonania wydanych zarządzeń. Sąd może również: określić czynności, które nie mogą być przez rodziców dokonywane bez zezwolenia sądu, albo poddać rodziców innym ograniczeniom, jakim podlega opiekun; poddać wykonywanie władzy rodzicielskiej nadzorowi kuratora sądowego; skierować małoletniego do organizacji lub instytucji powołanej do przygotowania zawodowego albo do innej placówki sprawującej częściową pieczę nad dziećmi; zarządzić umieszczenie małoletniego w rodzinie zastępczej albo w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Uprawnienia rodziców niezależne od władzy rodzicielskiej. Oprócz obowiązków i uprawnień wynikających z władzy rodzicielskiej istnieje również obowiązek i uprawnienie rodziców niezależne od władzy rodzicielskiej. Takim uprawnieniem i obowiązkiem jednocześnie jest prawo do osobistej styczności z dzieckiem zgodnie z art. 113 KRO. Ustalenie sposobu odbywania kontaktów z dzieckiem nie musi zatem wiązać się z ograniczeniem praw rodzicielskich. Istnieją oczywiście sytuacje, w których ustalenie kontaktów idzie w parze z ograniczeniem władzy rodzicielskiej, chociażby w przypadku rozwodu kiedy co do zasady ogranicza się prawa rodzicielskie matce bądź ojcu. Należy zwrócić uwagę na fakt, iż ustawodawca wychodzi naprzeciw rozwojowi technicznemu i jako osobisty kontakt z dzieckiem rozumie również kontakt za pomocą środków komunikacji elektronicznej takich jak telefon czy internet. Zakazanie rodzicom osobistej styczności z dzieckiem może być orzeczone jedynie w wyjątkowych sytuacjach, np. gdy utrzymywanie osobistych kontaktów rodziców z dzieckiem zagraża jego życiu, zdrowiu, bezpieczeństwu bądź wpływa demoralizująco na dziecko (Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2000 r., I CKN 1115/00). Należy wspomnieć, że nie tylko rodzice, ale również dziadkowie są uprawnieni do osobistych kontaktów z dzieckiem. Przemysław Strzałkowski Podstawa prawna: |